डाक्टरले देखेको देश

नयाँ पत्रिका

शनिबार, २ फागुन, २०८२

डिजिटल संस्करण

चार दशकअघि बंगलादेशमा एमबिबिएस पढ्दा पाएको छात्रवृत्ति जोगाएर क्यामेरा किनेँ, त्यहीँबाट सुरु भयो, मेरो फोटोग्राफी

कलेज जीवनदेखि नै फोटोग्राफीप्रति गहिरो रुचि थियो । वेलावेला साथीहरूको क्यामेरा लिएर प्राकृतिक दृश्य र पशुपन्छीको फोटो खिच्थेँ । सन् १९८६ को जनवरीमा बंगलादेशको राजशाही मेडिकल कलेजबाट एमबिबिएसको इन्टर्नसिप सकाएँ । त्यहाँ पढ्दा छात्रवृत्तिको रकमबाट जोगाएर एउटा क्यामेरा किनेँ । त्यहीबाट सुरु भयो, मेरो फोटोग्राफी । त्यसयता विभिन्न पुस्ता र प्रविधिका अनेक क्यामेरा र मोबाइलबाट निरन्तर फोटो खिचिरहेको छु ।

देशका सबै जिल्ला पुगेँ । अध्ययन, तालिम र मानवीय सहायताका लागि सातै महादेशका विभिन्न देशमा पुगेँ । ती स्थानहरूमा पुग्दा नबिराई फोटो खिचेको छु । विशेषत: सन् १९९३ मा हाडजोर्नी विषयमा स्नातकोत्तर डिग्री हासिल गरेयता देशभित्र स्वास्थ्य शिविर चलाउने र स्वास्थ्यकर्मीलाई हाडजोर्नीसम्बन्धी आधारभूत तालिम दिन सुरु गरेँ । सबैभन्दा धेरै फोटो त्यसै क्रममा खिचेँ ।

सेवा दिन घुम्ने क्रममा नेपालका गाउँ र सहरको आर्थिक, शैक्षिक, स्वास्थ्य र राजनीतिक स्थितिको जानकारी लिन पाएँ । विभिन्न खाले स्वास्थ्य प्रणालीलाई तुलना गरेर तिनका सबल र दुर्बल पक्ष बुझ्न सहयोग गर्‍यो । यात्राका क्रममा लोकतन्त्र, शासकीय व्यवस्था र सभ्यताबारे नै तुलनात्मक अध्ययन गर्न पाएँ । शैक्षिक, राजनीतिक र सामाजिक मानक र विधिको शासनका हिसाबले पनि नेपाललाई अन्य मुलुकसित तुलना गर्ने अवसर पाएँ ।

यसबाट मलाई बोध भयो— लोकतन्त्र आएको यत्तिका दशक भइसक्दा पनि हामी नेपाली नागरिक राजनीतिक नेतृत्वबाट नराम्ररी ठगिइरहेका छौँ । यो बोधले ममा सधैँ अन्यायविरुद्ध आवाज उठाउने प्रण जन्माइदियो र नैतिक आधार पनि दियो । समाजको ठगिएको र हेपिएको तप्काका लागि आवाज उठाउनुपर्ने कर्तव्यबोध पनि भयो ।

सशस्त्र युद्धका वेला पनि देश घुमेँ । त्यस क्रममा युद्धको बीभत्स रूपलाई आफ्नै आँखाले देख्न पाएँ । दुवै पक्षका र सर्वसाधारण घाइतेलाई सेवा गर्ने मौका पाएँ । त्यस क्रममा मैले के पनि देखेँ भने युवा र बालबालिका हिंसामा लाग्न थालेका थिए । हिंसा एउटा पुस्ताका युवाको आदर्शका रूपमा स्थापित हुँदै थियो । गाउँहरूमा स्वास्थ्य शिविर मात्रै चलाइनँ, स्कुलहरूमा गएर विद्यार्थीलाई अहिंसाको महत्व र नागरिक कर्तव्यबारे पनि बताएँ । त्यसो गर्दा मैले धम्की पनि खेप्नुपर्‍यो ।

त्रिवि शिक्षण अस्पतालबाट प्राध्यापक पदबाट निवृत्त भएको पनि ६ वर्ष पुगिसकेको छ । देशभित्र र बाहिर आममानिसलाई स्वास्थ्य सेवा दिने र तस्बिर खिच्ने क्रम पनि जारी छ । राज्यका जिम्मेवार पदमा हुनेलाई खबरदारी गरिरहने जिम्मेवारी त छँदै छ । धेरैले मलाई आत्मकथा वा संस्मरण लेख्नुस् भन्छन् । तर, मलाई म आफू स्वयं प्रकाशित हुने कुरामा भन्दा नेपालको अवस्था प्रकाशित गर्ने कुरामा रुचि थियो । धेरैले मलाई अनशन (सत्याग्रह) बस्न थालेपछि चिने, तर यो किताब (डाक्टरले देखेको नेपाल) पढेपछि उनीहरूले म किन विद्रोही, आन्दोलनकारी भएँ भनेर बुझ्नेछन् । यो पुस्तकले आंशिक मात्र भए पनि नेपालको सानो चित्र देखाउनेछ भन्ने मेरो विश्वास छ । यो पुस्तक अनलाइन बुकस्टोर ‘थुप्रै’बाट किन्न सक्नु हुनेछ । ७७ वटै जिल्लाका तस्बिरहरू भएको यो पुस्तक सरकारी उच्च माध्यमिक र महाविद्यालयहरूलाई उपयुक्त प्रक्रिया पुर्‍याएर आए एकप्रति नि:शुल्क प्रदान गरिने व्यवस्था छ ।

डोटी सानागाउँमा नुहाएपछि बोरा ओढिरहेकी बालिका