विरोधका बिच हेटौँडा बजारमा सुरु भयो सडक विस्तारको काम

लामो समयदेखि अदालती प्रक्रिया र विभिन्न अवरोधका कारण रोकिएको हेटौँडा बजार क्षेत्रको सडक विस्तार कार्य सुरु भएको छ । बागमती प्रदेशको राजधानीसमेत रहेको हेटौँडा बजार क्षेत्रको सडक विस्तारका लागि शनिबार बिहान ५ बजेबाट सडक डिभिजन कार्यालयले डोजर चलाएको हो ।

त्रिभुवन राजपथ र पूर्व–पश्चिम राजमार्ग (महेन्द्र राजमार्ग) क्षेत्रको २५/२५ गज (२२.५ मिटर)मा निर्माण भएका संरचना हटाउन कार्यालयले जेसिबी प्रयोग गरेको हो । हेटौँडा उपमहानगरपालिका– १५ रातोमाटेदेखि बुद्ध चोकबाट राप्ती पुलसम्म (महेन्दद्र राजमार्ग) र बुद्ध चोकदेखि चौकीटोल हुँदै सामरी पुलसम्म (त्रिभुवन राजपथ)को ९.५ किलोमिटर क्षेत्रमा सडकको दायाँ–बायाँ २५/२५ गज (७५ फिट) क्षेत्र खाली गराउने अभियानअन्तर्गत घर–टहरा भत्काउन थालिएको हो ।

सडक विस्तारका लागि सडक डिभिजन कार्यालयले ५ मंसिरमा सडक सीमाक्षेत्रमा निर्माण भएका संरचना हटाउन १५ दिने अल्टिमेटमसहितको सूचना जारी गरेको थियो । जसअनुसार १९ मंसिरमा सूचनाको म्याद सकिएसँगै शनिबार बिहानबाट प्रशासनको सुरक्षा घेराभित्रबाट सडक सीमा खाली गराउन जेसिवी प्रयोग गरिएको हो ।

सडक डिभिजन कार्यालय हेटौँडाले ०७३, ०७६, ०८० र ०८२ मा पटक–पटक सूचना जारी गरे पनि स्थानीय घरधनीहरूले अदालतबाट ‘स्टे अर्डर’ ल्याएकाले विस्तार कार्य रोकिँदै आएको थियो । तर, १७ पुस ०८० मा सर्वोच्च अदालतका न्यायाधीश सुनिलकुमार पोखरेलको इजलासले सो क्षेत्र राष्ट्रिय राजमार्ग (२५ गज)भित्र पर्ने र मुआब्जा तथा क्षतिपूर्ति दिनुनपर्ने फैसला गरेपछि सडक विस्तारको काम अघि बढाउन सहज भएको हो । सोही फैसलाको जगमा टेकेर सडक विभागले गत ५ मंसिरमा १५ दिने सूचना जारी गरेको सडक डिभिजन कार्यालय हेटौँडाका प्रमुख इन्जिनियर गुरुप्रसाद अधिकारीले जानकारी दिए । 

हेटौँडा– २ स्थित पिपलबोटदेखि उद्योग वाणिज्य संघसम्मको क्षेत्रको केही घर भने भत्काइएको छैन । सडक विस्तारको अन्तिम तयारी भइरहँदा राष्ट्रिय स्वतन्त्र पार्टीकी पूर्वसांसद विन्दबासिनी कंसाकारसहित ६ जनाले सर्वोच्चमा उत्प्रेषणको रिट दायर गरेको थियो । रिटमा शुक्रबार मात्रै न्यायाधीश मेघराज पोखरेलको इजलासले ती ६ जनाको हकमा अल्पकालीन अन्तरिम आदेश जारी गरेका कारण सो क्षेत्रमा कुनै काम गरिएको छैन । सो क्षेत्रमा रहेका घरटहरा हटाउन २६ मंसिरसम्म कुर्ने प्रशासनको तयारी छ । सर्वोच्चले छलफलका लागि पेसी तोकेकाले सो दिनसम्म काम रोकिएको हो ।

सडकछेउका ५३१ घरटहरा भत्काइने
रातोमाटेदेखि सामरी पुल र बुद्धचोकदेखि राप्ती पुलसम्मका ५३१ घरटहरा भत्काउने काम जारी छ । हेटौँडा बजारक्षेत्रको उत्तरतर्फ चौकीटोल ओरालो, दक्षिण तर्फ एचआइडी, रातोमाटेसम्म, पूर्वमा राप्ती रोडसम्मका संरचना जेसिबी प्रयोग गरेर भत्काइएको छ । सडक विस्तार कार्यलाई निर्वाध रूपमा अघि बढाउन प्रशासनले ठूलो संख्यामा नेपाल प्रहरी र सशस्त्र प्रहरी परिचालन गरेको छ । बजार क्षेत्र भएर चल्ने सवारीसाधनलाई वैकल्पिक मार्गबाट डाइभर्सन गर्दै सडक सीमा खाली गराइएको हो । सडक विस्तारका लागि प्रशासनले पाँच सयभन्दा बढी जनपथ प्रहरी र सशस्त्र प्रहरी परिचालन गरेको छ । सडक डिभिजन कार्यालयले ६ एक्स्काभेटर, दुईवटा जेसिबी र दुईवटा लोडर परिचालन गरेको छ । 

मकवानपुरका प्रमुख जिल्ला अधिकारी वसन्त अधिकारीका अनुसार सडक कार्यालयले राजमार्ग क्षेत्रको सडक सीमामा निर्माण भएका संरचनामा ‘टेक्निकल’ रूपमा भत्काउने काम गरेको छ । हाललाई व्यवसाय सञ्चालन भएका घरमा बोर्ड, घरको टप, झ्यालढोका तथा सटर निकालिएको उनले बताए । सडक विस्तारमा स्थानीय नै जिम्मेवार बन्नुपर्ने भएकाले केही दिन उनीहरूलाई व्यवस्थापनको काम गर्न दिने गरी योजना बनाइएको उनको भनाइ छ ।

घर संरचना र भित्र रहेका सामानमा कम क्षति हुने गरी काम गरिएको र सोहीअनुसार स्थानीयले व्यवस्थापनको काम गरेको उनले बताए । आगामी एक सातामा सबै संरचना हटाउने गरी योजना तयार गरेको र स्थानीयबाट पनि सोहीअनुसारको सहयोग प्राप्त भएको अधिकारीको भनाइ छ । घर संरचना भत्काउन समस्या हुने व्यक्तिहरूलाई सडक कार्यालयले आवश्यक सहयोग गर्ने गरी व्यवस्थापनमा सहयोग गरिने उनले बताए । घर आवास तथा सम्पत्तिसम्बन्धी अधिकारसमेत नरहने व्यक्तिहरू तथा व्यवसायीहरूको व्यवस्थापनको हकमा स्थानीय तहसँग निरन्तर समन्वय भइरहेको अधिकारीले बताए । आगामी दिनमा एसियन हाइवेको राइट अफ वेको मापदण्डअनुसार बाँकी रहेको क्षेत्रको मुआब्जा वितरणको काममा प्रशासनले काम गर्नुपर्ने उनको भनाइ छ । २६/२५ गज क्षेत्रको जग्गा स्वामित्व ग्रहण गरिसकेपछि २५ मिटर क्षेत्रका लागि बाँकी रहेको सात फिट जग्गा अधिग्रहण गर्ने गरी सार्वजनिक सूचना जारी गरिने उनले बताए । त्यसपछि भत्किएका संरचना व्यवस्थापन सकेर पुनर्निर्माणका लागि हेटौँडा बजार क्षेत्रको ९.५ किलोमिटरको मात्र छुट्टै प्याकेजमा काम गर्ने गरी भौतिक पूर्वाधार विकास मन्त्रालयमा समन्वय गरिने अधिकारीको भनाइ छ ।

सडक विस्तारसँगै ढले अशोकका रुख
बागमती प्रदेशको राजधानी हेटौँडामा शनिबार बिहानैदेखि सुरु भएको सडक विस्तार अभियानसँगै सहरको मुख्य पहिचान मानिँदै आएका अशोकका रुख ढलेका छन् । सडक डिभिजन कार्यालय हेटौँडाले २५ गज (२२.५ मिटर) सडक फराकिलो गर्ने कामलाई तीव्रता दिएसँगै राप्ती रोड, मेन रोड र अन्य प्रमुख स्थानका अशोकका रुखहरू भारी मेसिनरीको प्रयोग गरी ढालिएको हो । लामो समयदेखि हेटौँडाको सौन्दर्य, पहिचान र वातावरणीय समृद्धिको प्रतीक मानिने अशोकका रुखले मुख्य सहर क्षेत्रमा हरियालीको अनुभूति दिँदै आएका थिए । सहरलाई ‘ग्रिन सिटी’को उपमा दिलाउने यी वयस्क रुखहरू हटाइँदा स्थानीयवासीले वातावरणीय सन्तुलनमा असर पर्ने चिन्ता व्यक्त गरेका छन् ।

पूर्व–पश्चिम राजमार्गको रातोमाटेदेखि बुद्धचोक हुँदै राप्ती पुलसम्म र त्रिभुवन राजपथको बुद्धचोकदेखि सामरी पुलसम्म ९.५ किलोमिटर क्षेत्रमा सडकको केन्द्रविन्दुबाट दायाँ–बायाँ २५/२५ गजभित्र पर्ने संरचना हटाउने क्रममा शनिबार २५/३० वटा रुख ढलेका छन् । सडक विस्तारसँगै बाँकी रुख मासिने निश्चित छ । सडक विस्तार गर्ने अभियानअन्तर्गत ५३१ निजी तथा सरकारी संरचना हटाइँदै छ । यसअघि ५ मंसिरमा जारी गरिएको १५ दिने सूचनाअनुसार १९ मंसिरभित्र संरचना हटाउन भनिएको थियो । हेटौँडा बजारक्षेत्रको हरियालीसँगै इतिहास बोक्ने अशोकका रुख ढलेकामा वातावरणविद्ले चिन्ता व्यक्त गरेका छन् ।

विस्तारको विरोधमा टायर बालेर सडक अवरुद्ध
हेटौँडा उपमहानगरपालिकाको मुख्य बजारक्षेत्रमा सडक विस्तारलाई लिएर रास्वपाकी पूर्वसांसद विन्दवासिनी कंसाकारको परिवारले शनिबार साँझ सडक अवरुद्ध गर्दै प्रदर्शन गरेका छन् । सर्वोच्च अदालतको अन्तरिम आदेशविपरीत बलपूर्वक सडक विस्तार गरिएको आरोप लगाउँदै कंसाकार परिवारले त्रिभुवन राजपथअन्तर्गत हेटौंडा–२ पीपलबोटस्थित आफ्नो घर अगाडि सडकमा टायर तथा काठ जलाएर आवागमन रोक्ने प्रयास गरेको हो । कंसाकार परिवारले सडक सिमानाभित्र पर्ने संरचना हटाउन नपाउने भन्दै सर्वोच्च अदालतले जारी गरेको ‘स्टे अर्डर’ को अवहेलनामा प्रशासनले डोजर परिचालन गरेको दाबी गरेको छ । प्रशासनको व्यवहारप्रति आपत्ति जनाउँदै प्रदर्शनमा सहभागीहरूले सडकमा टायर बाल्दै नाराजुलुस गरेका थिए । जसकारण केही समय सो क्षेत्रको यातायात व्यवस्थामा अवरोध देखिएको थियो । प्रशासनले भने हेटौँडा बजारक्षेत्रमा सडक क्षेत्राधिकारभित्र पर्ने अवैध संरचना हटाउने अभियान जारी रहेको जनाएको छ । सडक विस्तारसँगै स्थानीयवासी र व्यापारीमा थप असन्तोष बढ्दै गएको छ ।