- जलवायु परिवर्तनबारे सचेतना बढाउन शिक्षकलाई उपयुक्त प्रशिक्षणमार्फत आवश्यक सीप प्रदान गर्नुपर्छ
जलवायु परिवर्तन र दिगोपनबारे शिक्षा जलवायु परिवर्तन, जैविक विविधताको क्षति र प्रदूषणको नकारात्मक प्रभावसहित द्रुत गतिमा परिवर्तन भइरहेको संसारलाई प्रतिक्रिया दिनका लागि एक महत्वपूर्ण अंश हो । ब्राजिल र बेलायतलगायत शिक्षकहरूले युवालाई स्थानीय र विश्वव्यापी वातावरणीय चुनौतीले आकार दिने भविष्यसँग जिउन मद्दत गर्छन् ।
यद्यपि, जलवायु परिवर्तन र दिगोपनसँग सम्बन्धित मुद्दाबारे अत्यधिक चिन्ता व्यक्त गरे पनि धेरै शिक्षक विद्यालयमा यसलाई पढाउन सुसज्जित महसुस गर्दैनन् । उनीहरूलाई समर्थन गर्न नीति–निर्माताबाट तत्काल कारबाही आवश्यक छ । युवाले वातावरणीय संकट कसरी बुझ्छन् र प्रतिक्रिया दिन्छन् भन्ने कुरालाई शिक्षकले आकार दिन्छन् । उचित समर्थनको अभावमा विद्यार्थीले हाम्रो समयका केही जरुरी चुनौतीका लागि तयार नभएका विद्यालय छाड्ने जोखिममा छन्, यो एक सामाजिक जोखिम हो, केवल शैक्षिक मुद्दा होइन ।
जलवायु परिवर्तनको प्रतिक्रियामा उचित कदमका लागि सार्वजनिक मागका बाबजुद विद्यालयमा प्राय: यो महसुस गर्न विशेषज्ञता र स्रोतको अभाव हुन्छ । शिक्षकलाई सशक्त बनाउनु भनेको बलियो समुदाय निर्माण गर्नु हो, किनकि राम्रोसँग स्रोतसाधनले सुसज्जित शिक्षकले ज्ञान र सीप मात्र होइन, एजेन्सी र कार्यलाई पनि बढावा दिन्छन् । युवाहरूले विचारहरू घरमा ल्याउन सक्छन्, परिवारलाई प्रभाव पार्न सक्छन् र स्थानीय परिवर्तनलाई अगाडि बढाउन सक्छन् ।
त्यसैले, जलवायु परिवर्तन र दिगोपन शिक्षा लचिलोपन र रुपान्तरणका लागि उत्प्रेरक बन्छ, जुन द्रुत गतिमा परिवर्तन भइरहेको संसारमा अर्को पुस्तालाई सशक्त बनाउन आवश्यक छ । वार्षिक संयुक्त राष्ट्र जलवायु शिखर सम्मेलन (कोप ३०) को एक अंशको रूपमा जलवायु परिवर्तनको प्रतिक्रियामा प्रगतिबारे छलफल गर्न विश्वभरका नेता ब्राजिलमा भेला भइरहेका छन् । यसले शिक्षक र विद्यालयलाई आवश्यक पर्ने समर्थनलाई जोड दिने महत्वपूर्ण अवसर प्रदान गर्छ ।
विगत केही वर्षदेखि हामीले बेलायत र ब्राजिल दुवैका सयौँ शिक्षकसँग जलवायु परिवर्तन र दिगोपन सिकाउने उनीहरूको अनुभव अन्वेषण गर्न काम गरेका छौँ । शिक्षकले हामीसँग जलवायु परिवर्तन र दिगोपन शिक्षासँग सम्बन्धित उनीहरूले भोगेका अवरोध र ती अवरोध पार गर्न आवश्यक सहयोग साझा गरेका छन् । भौगोलिक सन्दर्भको हिसाबले विविधता भए पनि धेरै समानता छन् । उच्च जोखियुक्त परीक्षाका लागि जोड दिने कठोर राष्ट्रिय पाठ्यक्रम भएका शिक्षा प्रणालीले बेलायत र ब्राजिल दुवैमा शिक्षकका लागि अवरोध सिर्जना गर्छन् ।
विद्यमान प्रणालीले शिक्षकले परीक्षा सामग्रीलाई प्राथमिकता दिन आवश्यक मान्छ, जसमा प्राय: जलवायु परिवर्तन र दिगोपन विषयमा सीमित ध्यान केन्द्रित हुन्छ । दुवै देशका शिक्षकले जलवायु परिवर्तन र दिगोपन सिकाउने चुनौती रिपोर्ट गरे, जसले उनीहरूले पढाउने युवाको जीवनमा वास्तविक–विश्व सान्दर्भिकतालाई रेखांकित गर्छ ।
अर्को सीमितता भनेको शिक्षकलाई उनीहरूको शिक्षणमा जलवायु परिवर्तन र दिगोपनलाई एकीकृत गर्न सहयोग गर्ने व्यावसायिक सिकाइको अवसरहरूको अभाव हो । यो खाडल उनीहरूको करियरभरि रहन्छ, जसले गर्दा उनीहरूले बारम्बार साझा गर्छन् कि उनीहरूसँग जलवायु परिवर्तन र दिगोपन मुद्दाहरूको अपर्याप्त वा असुरक्षित ज्ञान र बुझाइ छ ।
यसले शिक्षकको आत्मविश्वास घटाउँछ र उनीहरूको कक्षाकोठा अभ्यासलाई सीमित गर्छ । विद्यालयलाई सञ्चालन गर्ने स्थानीय, क्षेत्रीय र राष्ट्रिय नीतिमा जलवायु परिवर्तन र दिगोपनलाई स्पष्ट रूपमा मान्यता र मूल्यांकन गरिएको सुनिश्चित गरेर सरकारहरूले शिक्षकहरूलाई राम्रोसँग सहयोग गर्न सक्छन् । यसमा राष्ट्रिय पाठ्यक्रम, शिक्षक र विद्यालय नेताका लागि व्यावसायिक मापदण्ड र विद्यालय–निरीक्षण ढाँचा समावेश हुन सक्छन् । जब शिक्षकसँग एक–अर्कासँग र आफ्ना विद्यार्थीसँग सह–डिजाइन सिकाइका लागि समय र समर्थन हुन्छ, यसले शिक्षकको आत्मविश्वास बढाउँछ र बालबालिका र युवाका लागि समृद्ध सिकाइ अनुभव प्रदान गर्छ ।
युवाहरूलाई द्रुत गतिमा परिवर्तनशील संसारलाई आकार दिन र उत्प्रेरित गर्नका लागि तयार पार्न जलवायु परिवर्तन र दिगोपन शिक्षा आवश्यक छ, तर शिक्षकहरूले मात्र यो जिम्मेवारी वहन गर्न सक्दैनन् । पाठ्यक्रममा जलवायु परिवर्तन र दिगोपनलाई समावेश गरेर र शिक्षकका लागि करियरमा आधारित व्यावसायिक सिकाइलाई समर्थन गरेर कक्षाकोठालाई एजेन्सी र स्थानीय कार्यस्थलमा रूपान्तरण गर्न सकिन्छ ।
यसले उनीहरूको समुदायमा युवाहरूको प्रभाव बढाउन सक्छ र पुस्तालाई अनुत्तरित छाड्ने व्यापक सामाजिक जोखिमलाई न्यून गर्न सक्छ । कोप ३० नेताहरूलाई शिक्षकका लागि समर्थन जनाउने समयसापेक्ष क्षण प्रदान गर्छ, ताकि नीति सार्वजनिक चासोसँग मेल खान्छ र प्रमाणमा आधारित वास्तविक विश्व लचिलोपनमा रुपान्तरण हुन्छ ।
– द कन्भर्सेसनबाट
