दमक नगरपालिकाले घर भत्काएर आठ महिनादेखि त्रिपालमुनि बसेको सुकुमबासी बस्तीमा राष्ट्रिय भूमि आयोगका उपाध्यक्ष नहेन्द्र खड्का पुगेका छन् । दमक–७ स्थित पञ्चमुखी टोलमा त्रिपालमुनि बसेका सुकुम्बासीको अवस्था बुझ्न आयोग उपाध्यक्ष खड्का शनिबार साँझ पुगेका हुन् ।
गत चैत अन्तिममा दमक नगरपालिकाले आफ्नो नाममा जग्गा भएको भन्दै सुकुमबासीको सातवटा घर भत्काएको थियो । विनाकुनै विकल्प नगरपालिकाले घर भत्काएपछि आठ महिनादेखि सुकुमबासीहरू त्रिपालमुनि छन् । बस्तीमा पुगेका उपाध्यक्ष खड्काले सुकुमबासीको समस्या समाधान गर्ने बताए ।
उनले नगरपालिकाले घर भत्काएर गल्ती गरेको पनि दाबी गरे । ‘सुकुमबासीले लामो समयदेखि जहाँ बसोबास गर्दै आएका हुन् त्यहीँ बस्न पाउनुपर्छ । यदि त्यो ठाउँमा सरकारले विकास निर्माणका काम गर्ने हो भने अन्य उचित ठाउँमा विकल्प दिनुपर्छ,’ उनले भने, ‘त्यो सबै हिसाबले सुरक्षित हुनुपर्छ । रोजगारीको ग्यारेन्टी हुने ठाउँ हुनुपर्छ । यसरी विकल्पविना घरमा डोजर लगाउन पाउँदैन ।’
दमक नगरपालिकाले भने एकीकृत नमुना बस्तीमा राख्न सुकुमबासीलाई विकल्प दिइँदै आएको जनाएको छ । तर, नमुना बस्तीमा राखिनु विकल्प नभएको उपाध्यक्ष खड्काको भनाइ थियो । ‘सुकुमबासीलाई एकीकृत बस्तीमा लैजाने हो भने भूमिको स्वामित्व दिनुपर्छ । निजी भूमिको स्वामित्व भयो भने मात्र उनीहरू जान सक्छन् ।
धनीलाई भूमिको निजी स्वामित्व र गरिबलाई सरकारी गर्न पाइँदैन । यो अन्याय हुन्छ,’ उनले भने, ‘कि त सबै भूमिको अधिकार राज्यको हुनुपर्छ, होइन भने गरिबलाई एउटा धनीलाई अर्कै गर्नु हुँदैन । सुकुमबासीलाई निजी स्वामित्वसहितको विकल्प दिइनुपर्छ ।’ सरकारी डोजर कहिले आउँछ र घर भत्काउँछ भन्ने सुकुमबासीको त्रास अन्त्य गरिनुपर्ने उनले बताए । ‘यहाँबाट जग्गाको स्वामित्व नदिई अर्को ठाउँमा लगियो भने पनि कतिवेला डोजर आउला र भत्काउला भन्ने त्रास त रहन्छ नै,’ उपाध्यक्ष खड्काले भने, ‘एउटा मेयरले राखेको अर्को आएर लखेट्न सक्छ । त्यसकारण जग्गाको स्वामित्व चाहिन्छ ।’
पूर्वप्रधानमन्त्री केपी ओलीको गृहनगरमा सुकुमबासीको उठिवास हुनु दुखद् भएको उनले बताए । खड्काले ओली सुकुमबासीप्रति उदार नभएको र अघिल्लो आयोगले पनि काम गर्न नसकेको दाबी गरे ।
सुकुमबासीहरूले त्रिपालमुनि पनि त्रासमा बस्नुपरेको उपाध्यक्ष खड्कालाई बताएका थिए । सुकुमबासी युवा मनाहाङ सुब्बाले घरमा डोजर लगाएपछि त्रिपालमुनि पनि नगरपालिकाले पटक–पटक आक्रमण गरेको बताए । ‘हामीले यसरी बस्दा पनि सुख पाएका छैनौँ । प्रहरी बिहानै यो बाटो औँला ठड्याउँदै हिँड्ने काम पनि भयो । हामीलाई यसरी त्रिपाल टाँगेर बस्दा प्रहरीले हातपात पनि गर्यो,’ उनले भने, ‘अझै पनि त्रास छ । कतिवेला प्रहरी आउँछ र यहाँबाट उठाउँछ भन्ने डर छ । हाम्रो समस्याको चाँडो समाधान हुनुपर्यो ।’
