देशकै ठुलो विश्वविद्यालय त्रिभुवन विश्वविद्यालयले चालू शैक्षिक सत्रका लागि ३० अर्ब ८७ करोड ११ लाखको बजेट ल्याएको छ । असारमै ल्याउनुपर्ने नीति तथा कार्यक्रम र बजेट त्रिविले बिहीबार मात्रै ६७औँ वार्षिक दिवसको बैठकबाट पारित गरेको हो ।
बजेट र नीति तथा कार्यक्रम पारित गर्ने बैठकमा त्रिवि कुलपतिसमेत रहने प्रधानमन्त्री उपस्थित हुने परम्परा छ । तर, प्रधानमन्त्री बालेन्द्र शाह बैठकमा उपस्थित नभएपछि शिक्षा तथा खेलकुदमन्त्री सस्मित पोखरेलको अध्यक्षतामा बैठक बसेको थियो । अन्य विश्वविद्यालयको सभामा पनि प्रधानमन्त्री शाह सरिक भएका छैनन् ।
त्रिविले प्रधानमन्त्री शाहलाई अध्यक्षताका लागि बोलाएको थियो । तर, प्रधानमन्त्री नआउने भएपछि शिक्षामन्त्रीकै अध्यक्षतामा बैठक बसेर नीति तथा कार्यक्रम, बजेट र ग्रेस लिस्ट पारित गरिएको हो । बजेट र ग्रेस लिस्ट पारित गर्नका लागि सभाको छुट्टाछुट्टै बैठक बसेको थियो । प्रस्तावित बजेटको ४९.३८ प्रतिशत आन्तरिक स्रोत र बाँकी ५०.६२ प्रतिशत नेपाल सरकारसँग माग गर्ने उल्लेख गरिएको छ । त्रिविका उपकुलपति प्रा.डा. भोला थापाले त्रिविले देशको शैक्षिक, बौद्धिक, सामाजिक तथा आर्थिक विकासमा महŒवपूर्ण भूमिका निर्वाह गरेको भन्दै यसको शैक्षिक कार्यक्रम खोज, अध्ययन, अनुसन्धान र जीवनोपयोगी बनाउनुपर्ने बताए । ‘आगामी पुस्ताका लागि कस्तो विश्वविद्यालय निर्माण गर्ने भन्ने सन्दर्भमा पनि गम्भीर आत्मसमीक्षा र संकल्प गर्नुपर्नेछ,’ उनले भने, ‘विश्वविद्यालय केवल ज्ञान प्रदान गर्ने संस्था मात्र नभई ज्ञान उत्पादन, अनुसन्धान, आलोचनात्मक चिन्तन, नवप्रवर्तन र राष्ट्र निर्माणका लागि आवश्यक दक्ष जनशक्ति निर्माण गर्ने आधारशिलासमेत छ, डिजिटल प्रणालीमार्फत शिक्षामा हामीले सुधार ल्यानेछौँ ।’ बैठकमा त्रिविका रजिस्ट्रार डा. रवीन्द्र सिवाकोटीले ६४औँ ग्रेस लिस्टका साथै आर्थिक वर्ष ०८३/८४ को नीति तथा कार्यक्रम र बजेट पेस गरेका थिए ।
९५ हजार विद्यार्थीको ग्रेस लिस्ट पारित
सभाले १ असार ०८२ देखि ०८३ असार मसान्तसम्म त्रिविबाट ट्रान्सक्रिप्ट लिइसकेका ९५ हजार ५४० विद्यार्थीको ग्रेस लिस्ट पारित गरेको छ । उक्त ग्रेस लिस्टमा व्यवस्थापन संकायका ४३ हजार १४२, शिक्षाशास्त्र संकायका १९ हजार ५३३, मानविकी तथा सामाजिकशास्त्र संकायका १५ हजार ४४१, कानुन संकायका तीन हजार एक, विज्ञान तथा प्रविधि अध्ययन संस्थानका ६ हजार ६८८, इन्जिनियरिङ अध्ययन संस्थानका ५ हजार १६०, चिकित्साशास्त्र अध्ययन संस्थानका एक हजार ९२०, कृषि र पशुविज्ञान अध्ययन संस्थानका ४६३ र वनविज्ञान अध्ययन संस्थानका १९२ विद्यार्थी छन् । उक्त विद्यार्थी संख्यामध्ये स्नातक तहमा ७२ हजार ४०४, स्नातकोत्तर तहमा २२ हजार ५३३, एमफिल तहमा २५३, पिजिडिएसतर्फ १८४ र विद्यावारिधितर्फ १६६ जना रहेको त्रिविका उपकुलपति प्रा.डा. भोला थापाले जानकारी दिए ।
एक महिनामै नतिजा सार्वजनिक गर्न निर्देशन
सभा बैठकमा बोल्दै शिक्षा तथा खेलकुदमन्त्री तथा सहकुलपति पोखरेलले त्रिभुवन विश्वविद्यालयको नेपालको उच्च शिक्षामा ठुलो हिस्सा रहेकाले यसले थिंक ट्यांकको भूमिका निर्वाह गर्नपर्ने बताए । ‘विश्वविद्यालयका पाठ्यक्रमहरूमा आमूल परिवर्तन गरी रोजगारीमूलक उच्चशिक्षा उपलब्ध गराउनुपर्छ, विश्वविद्यालयले समग्र देशको शिक्षा क्षेत्रलाई मार्गदर्शन गर्नुपर्छ,’ उनले भने, ‘समयमा परीक्षा र नतिजा प्रकाशन नभएको भन्ने गुनासो आइरहेको छ, यसलाई सम्बोधन गरी एक महिनामै नतिजा प्रकाशन गर्नुपर्नेछ । शैक्षिक क्यालेन्डरको अक्षरशः पालन हुनुपर्छ, त्रिविको बेरुजु फर्स्योट गरी आर्थिक अनुशासनलाई जोड दिनुपर्छ ।’ उनले त्रिविको प्रशासनिक अधिकारको विकेन्द्रीकरण गरी शैक्षिक गुणस्तर र सुशासनको प्रत्याभूति गराउनेतर्फ ध्यान दिएर काम गरिने बताए ।
