केन्द्रीय संसद्को २६५ सिटका लागि भएको निर्वाचनमा शनिबार रातिसम्म २५४ को नतिजा आउँदा इमरान खान समर्थक ९३ उम्मेदवार विजयी
पाकिस्तानमा बिहीबार सम्पन्न आमनिर्वाचनमा कुनै पनि दलले बहुमत हासिल गर्न सकेनन् । हाल जेलमा रहेका पूर्वप्रधानमन्त्री इमरान खानको दल ‘पाकिस्तान तहरिक–ए–इन्साफ (पिटिआई)’ समर्थित ९२ स्वतन्त्र उम्मेदवारले जित हासिल गरेका छन् । यो ११ सिटको अन्तिम नतिजा आउन बाँकी हुँदाको परिणाम हो । चुनावअघि निर्वाचन आयोगले दलको मान्यता खोसेपछि यस दलका नेताले स्वतन्त्र उम्मेदवारका रूपमा लड्नुपरेको थियो । जितसँगै पिटिआई समर्थित स्वतन्त्र सांसदको समूह पाकिस्तानको केन्द्रीय संसद् (राष्ट्रिय सभा) मा सबैभन्दा ठूलो एकल समूह बनेको छ । पिटिआईविरुद्ध देशको शक्तिशाली सेनाले तीव्र कानुनी अभियान चलाउँदासमेत उसले राम्रो प्रदर्शन गरेको छ । ‘पिटिआईले सामाजिक सञ्जाललाई उसको प्रभाव घट्न नदिई कायम राख्न प्रयोग गर्न सकेको देखियो,’ न्युयोर्कस्थित एसिया साउथ पोलिसी इन्स्टिच्युटका साउथ एसिया इनिसियटिभका निर्देशक फरवा आरमेरले भने ।
पिटिआईका कतिपय नेताले गिरफ्तारीबाट जोगिँदै उम्मेदवारी दिएका थिए । त्यस्तो स्थितिमा समेत तिनले चुनाव लड्दा पनि कुनै पनि प्रतिद्वन्द्वी दलभन्दा बढी सिट जिते । पिटिआईले गत वर्ष मे महिनाअघि आह्वान गरेको प्रदर्शनमा भिडले सेनाको मुख्यालयमा आक्रमण गरेको मुद्दामा सो दलका अधिकांश नेताले आतंकवादविरोधी मुद्दा खेपिरहेका छन् । उनीहरूविरुद्ध अदालतमा मुद्दा चलिरहेको छ । भ्रष्टाचारसम्बन्धी मुद्दामा इमरान खानलाई सेनाले पक्राउ गरेपछि उक्त प्रदर्शन र हिंसात्मक घटना घटेको थियो । त्यसपछि खान र उनका सहकर्मीलाई साहबाज सरिफको तत्कालीन प्रशासनविरुद्ध विद्रोह गर्ने प्रयास गरेको र सेनाको उच्च कमान्डविरुद्ध विद्रोह गर्न खोजेको आरोप लाग्यो । यी सब अवरोधका बाबजुद पिटिआईले उत्तरपश्चिम खैबर पख्तुनख्वा प्रान्तको आफ्नो आधार क्षेत्रका लगभग सबै केन्द्रीय संसद्को सिट जितेको छ । सो परिणाम अपेक्षित नै थियो । अनपेक्षित परिणाम पन्जाब प्रान्तमा देखिएको छ । राष्ट्रिय सभाको कुल २६६ सिटमध्ये लगभग आधा सिट रहेको यस प्रान्त लामो समयदेखि सरिफको आधार रहेको छ । तर, यसपटकको चुनावमा पन्जाब प्रान्तका झन्डै आधा सिट पिटिआईले समर्थन गरेका उम्मेदवारले जितेका छन् वा अगाडि छन् ।
यसपटकको निर्वाचनमा कुल मतदातामध्ये ४२ प्रतिशतले मात्र आफ्नो मत जायर गरेको निर्वाचन आयोगले जनाएको छ, जुन २००८, २०१३ र २०१८ को भन्दा धेरै कम थियो । यसमा चुनावको पूर्वसन्ध्यामा भएका हिंसात्मक घटनामा दर्जनौँको मृत्यु, पिटिआईका नेताविरुद्ध भएको कानुनी दमन र दबिएको चुनावी प्रचारको भूमिका भएको विश्लेषण भइरहेको छ । चुनावमा दोस्रो धेरै सिट ‘पाकिस्तान मुस्लिम लिग–नवाज (पिएमएल–एन)’ले ल्याएको छ । ७१ सिट जितेको पिएमएल–एनका नेता नवाज सरिफलाई यसपटक सेनाले प्रधानमन्त्रीको रूपमा हेर्न चाहेको पाकिस्तानी राजनीतिक वृत्तमा व्यापक चर्चा चलेको छ । पिटिआईका उम्मेदवारहरू स्वतन्त्र सांसद भएकाले यस निर्वाचनमा आफ्नो दल सबैभन्दा ठूलो भएको नवाजले दाबी गरिसकेका छन् । उनको नेतृत्वमा सरकार बन्नका लागि ५३ सिट जितेर तेस्रो दल बनेको पूर्वराष्ट्रपति आसिफ अली जरदारीको पार्टी पाकिस्तान पिपुल्स पार्टी (पिपिपी) र अन्य साना दलले समर्थन दिनुपर्नेछ । तथापि त्यसरी बन्ने गठबन्धन सरकार चुनावअघिकै जस्तो कमजोर हुने विश्लेषण छ । आगामी सरकारले देशले जुधिरहेको आर्थिक संकटबीच अन्तर्राष्ट्रिय मुद्राकोष र चीनसँग आर्थिक सहायता प्याकेजको वार्ता गर्नुपर्नेछ ।
तीनपटक प्रधानमन्त्री नवाज सरिफले उनको दल पिएमएल–एन र जरदारीको पाकिस्तान पिपुल्स पार्टी (पिपिपी) को गठबन्धन बनाउन सफल भए पनि त्यसलाई लामो समय टिकाउन कठिन हुनेछ । विशेषतः सरिफ र जरदारीबीचको लामो समयदेखिको प्रतिस्पर्धाले त्यो गठबन्धन कुनै वेला पनि टुट्न सक्छ । दुवै नेताको सेनाको नेतृत्वको संस्थापनसँग जटिल सम्बन्ध रहेको इतिहास छ । यही सम्बन्धमा उतारचढाव आउँदा विगतमा पिएमएल–एन र पिपिपीको नेतृत्व सरकार विभिन्न समय ढलेका छन् । त्यसअतिरिक्त सरिफ र जरदारी केही समय जेलसमेत परे । यसका लागि सेनाले कहिलेकाहीँ एकलाई अर्कोविरुद्ध प्रयोग गरेको थियो ।
‘अर्थतन्त्रलाई अहिलेको गम्भीर संकटबाट बाहिर निकाल्न आवश्यक कठोर निर्णय लिने सरकारको आवश्यकता पर्छ । अहिलेको कमजोर गठबन्धनबाट त्यस्तो निर्णय लिन कठिन भएकाले राजनीतिक स्थायित्व सम्भव हुँदैन,’ बेलायत, अमेरिका र संयुक्त राष्ट्रका लागि पूर्वपाकिस्तानी राजदूत रहेका मलिहा लोधीले भनिन् । पाकिस्तान सन् २०२३ को पहिलो हिस्सामा झन्डै श्रीलंकाले भोगेको स्थितिमा पुगेको थियो । अन्तिम समयमा भुक्तानी सन्तुलन मिलाउन आइएमएफसँगको लामो र कठिन वार्ता सफल भएपछि ऊ त्यो स्थितिबाट बचेको थियो । आइएमएफबाट पैसा निकासी नभएसम्म उसको घनिष्ट मित्र देश चीनले (जो उसको सबैभन्दा ठूलो ऋणदाता मुलुक हो) सात अर्ब डलरको सस्तो ब्याजको ऋण पुनः वित्तीयकरण दिलाएको थियो । चुनावअघि टेलिभिजन अन्तर्वार्तामा पिएमएल–एनका उपनेता (नवाज सरिफका भाइ) सहबाज सरिफले उनको दलको नेतृत्वमा सरकार बने सबैभन्दा उच्च प्राथमिकतामा आइएमएफसँग नयाँ आर्थिक सहायताका लागि नयाँ वार्ता सुरु हुने बताएका थिए ।
