कार्मारोङ गाउँपालिका– २, मुगुगाउँमा चौँरी तथा याक अज्ञात रोगले मर्न थालेका छन् । स्थानीय छोर्तेन लामाका अनुसार सोमबारसम्म करिब ६० वटा चौँरी तथा याक मरिसकेका छन् । तर, मंगलबारबाट हिमपात सुरु भएकाले चिकित्सक टोलीलाई प्रभावित क्षेत्र पुगेर उपचार गर्न कठिनाइ भएको छ ।
लामाका अनुसार थप चौँरीहरूमा रोगको लक्षण देखिनेक्रम रोकिएको छैन । ‘सुरुमा चौँरी तथा याकले मुखबाट र्याल निकाल्ने, पातलो हरियो रङको दिसा गर्ने, दिसामा हल्का रगत देखिने गरेको थियो,’ लामाले भने, ‘लक्षण देखिएको आठदेखि २४ घण्टाभित्रमा चौँरी मर्ने गरेका छन् । अहिले सबै गाउँले चिन्तामा छौँ ।’
सुवासचन्द्र रावल, प्रमुख प्रशासकीय अधिकृत, मुगुम कार्मारोङ गाउँपालिका
चौँरीको उपचार गर्न सात सदस्यीय चिकित्सक तथा प्राविधिक टोली मुगुगाउँ पठाइएको छ । चिसोका कारण स्थानीय बेँसीतिर अस्थायी बसाइँ सरेका छन् । गाउँमा कोही नहुँदा चौँरी रहेका लेकहरूमा पुग्न स्वास्थ्यकर्मीको टोलीलाई कठिनाइ भइरहेको छ । अझ मंगलबारबाट हिमपात सुरु भएकाले झन् समस्या भएको छ ।
चौँरी मर्न थालेको जानकारी पाउनासाथ गाउँपालिका कार्यालयबाट औषधि बोकेर पशु स्वास्थ्यकर्मी मुगुगाउँमा पुगेका थिए । सो टोलीले पनि रोग पत्ता लगाउन नसकेको गाउँपालिकाको पशु स्वास्थ्य शाखा प्रमुख वीरेन्द्र जोशीले बताए । ‘म आफैँ मुगुगाउँ पुगेर चौँरीको स्वास्थ्य अवस्था हेरेर फर्किएको छु,’ उनले भने, ‘के रोग लागेको भन्ने पत्ता लगाउनै सकिएको छैन । उता, चौँरीहरू धमाधम मरिरहेको खबर आइरहेको छ ।’
गाउँपालिकाको टोलीले लगेको औषधिले समेत काम नगरेपछि अहिले जिल्ला भेटेरेनरी तथा पशु अस्पताल, गमगढीबाट प्राविधिक जनशक्तिसहितको टोली खटिएको छ । सो टोलीले स्वाब संकलन गर्ने र प्रयोगशाला परीक्षणपछि मात्रै रोग पत्ता लाग्ने उनको भनाइ छ ।
जिल्लाको टोलीले सम्भावित रोगको औषधिसमेत बोकेर गएको उनको भनाइ छ । ‘मुगुगाउँमा टेलिफोन लाग्दैन । त्यसैले जिल्लाबाट गएको टोलीले के कस्तो उपचार गर्यो भनेर अहिले जानकारी लिन सकिएको छैन,’ उनले भने, ‘उहाँहरू फर्किएपछि मात्रै थप अपडेट हुन सकिन्छ ।’ चौँरी र याकमा चिसो सहने क्षमता हुन्छ । त्यसैले चिसोको कारण रोगी नभएको अनुमान छ ।
मुगुम कार्मारोङ गाउँपालिकाका प्रमुख प्रशासकीय अधिकृत सुवासचन्द्र रावलले सातसदस्यीय चिकित्सक तथा प्राविधिक टोली मुगुगाउँ पठाइएको बताए । ‘मुगुगाउँमा चिसोका कारण स्थानीय बेँसीतिर अस्थायी बसाइँ सरेका छन् । गाउँमा कोही नहुँदा चौँरी रहेका लेखमा स्वास्थ्यकर्मीको टोली पुग्न कठिनाइ भैरहेको छ,’ उनले भने, ‘अझ मंगलबारबाट हिमपात सुरु भएकाले झन् समस्या भएको छ ।’
खर्कतिर रहेका चौँरी गाउँ नझरेकाले उपचारमा समस्या भइरहेको उनको भनाइ छ । स्थानीयले सो गाउँमा करिब ५५० वटा चौँरी पालेको गाउँपालिकाको तथ्यांक छ । सबै चौँरी रोगका कारण मर्ने हुन् कि भन्ने चिन्ता गाउँलेमा बढेको र उपचारमा सक्दो प्रयास भइरहेको प्रशासकीय अधिकृत रावलले बताए ।
यहाँको प्रमुख आयस्रोत नै चौँरी हो । उच्च हिमाली क्षेत्र र भौगोलिक कठिनाइका कारण उर्वर जमिनको अभाव भएकाले यहाँका स्थानीय आयातीत खाद्यान्नमा निर्भर छन् । स्थानीयले दुधका लागि तथा छुर्पी बनाएर आम्दानी गर्न र भारी बोक्न चौँरी तथा याक पाल्ने गर्छन् ।
