बर्खामा राप्तीले बगाएर ल्याएका रुखका जराहरू बगरमा त्यसै मिल्किएका थिए । सामुदायिक वनमा पनि त्यस्ता जरा थुप्रै देखिन्थे । भरतपुर १३, गंगानगरका शंकर महतो थारूलाई त्यो मिल्किएको जरालाई कसरी आकर्षक बनाउन सकिएला भन्ने खुल्दुली लागिरह्यो । कोभिड–१९ का कारण निषेधाज्ञा जारी भयो । शंकरले त्यो समयलाई अवसरका रूपमा लिए । दैनिक १८ घन्टासम्म खटेर रूखका जरामा रंगरोगन गरे । शंकरले दर्जनभन्दा बढी रूखका जरामा कला मिसाएर चिटिक्क बनाए । त्यसपछि कुनै वेला बगरमा त्यसै मिल्किएका जरा हेर्ने पर्यटकको भिड बढ्न थाल्यो । कोही टिकटक बनाउन पुगे, कोही सेल्फी खिच्न पुगे ।
विदेशीको सिको गर्दै अम्रेला स्ट्रिट बनाउने प्रतिस्पर्धा चलेको वेलामा भरतपुर–१३ को छितामाईमा पुग्दा साँच्चै गाउँले परिवेशको झल्को मिल्छ । उनले जराको सदुपयोग मात्रै गरेनन् । उनकै सक्रियतामा छितामाई छत्री पुल, छितामाई काठेपुल पनि सम्पन्न भयो । उनकै अगुवाइ र सक्रियतामा थारू सांस्कृतिक संग्रहालय पनि चितवनमै बन्दै छ ।
एउटा जरालाई सिंगार्न उनलाई दुई हप्ता लाग्यो । बिहान चिया पिएर निस्किन्थे । आँखाले काम गर्न सकिन्जेल काम गर्थे । उनी खुसी हुँदै भन्छन्, ‘सुरुमा त के गर्न लाग्यो भन्नेहरू पनि अहिले प्रशंसा गर्छन् । दुई वर्षको लगातार कामको रिजल्ट देखिँदै छ । कामलाई निरन्तरता दियो भने हुने रहेछ ।’ छितामाई छत्री पुल बनाउन भरतपुर महानगरपालिकाले पनि सहयोग गरेको उनको भनाइ छ । अन्य संरचनाका लागि राष्ट्रिय निकुञ्ज र तराई भूपरिधि कार्यक्रमबाट पनि आर्थिक सहयोग मिल्यो । यो क्षेत्र नेपाल सरकारको एक सय पर्यटकीय गन्तव्यभित्रको क्षेत्र पनि हो ।
शंकरले दैनिक १८ घन्टासम्म खटेर रूखका जरामा रंगरोगन गरे । दर्जनभन्दा बढी रूखका जरामा कला मिसाएर चिटिक्क बनाए । त्यसपछि कुनै वेला बगरमा त्यसै मिल्किएका जरा हेर्ने पर्यटकको भिड बढ्न थाल्यो । कोही टिकटक बनाउन पुगे, कोही सेल्फी खिच्न पुगे ।
उनी आफ्नै गाउँको वन र वातावरण संरक्षणमा रमाएको १६ वर्ष भयो । उनी पटिहानी मध्यवर्ती उपभोक्ता समितिका अध्यक्ष पनि हुन् । समितिअन्तर्गत बेलसहर र वीरेन्द्रनगर सामुदायिक वन उपभोक्ता समूह छ । ‘उसिनेको फर्सी मात्रै खाएर पनि दिन काटियो’ शंकर भन्छन्, ‘दुःख गरेर आइएस्सीसम्म पढेँ ।’ कक्षा तीन पढेपछि उनका बुबाले चिठीपत्र पढ्न नसक्ने भइस् अब नपढ्नू भनेका थिए । तर, उनले मामाघर गएर पढे । पढाइ रोकिएपछि २०३४ देखि ०४८ सालसम्म विभिन्न विद्यालयमा अंग्रेजी र गणित विषय पढाए । उनी राजनीतिमा पनि लागे । तत्कालीन एकता केन्द्रको कार्यालय सचिव थिए उनी । उनी भन्छन्, ‘एक दिन मन्त्री बन्छु भन्ने सपना पनि देखेको थिएँ । तर, कहिल्यै पनि कसैको चाकरी गरेर अगाडि बढ्न खोजिनँ ।’
उनी सुकुमबासी हुन् । बेलसहर सामुदायिक वनछेउकै ऐलानी जमिनमा दुई छोरा र दुई छोरीसँगै बस्छन् । उनकी श्रीमती लामो समय बिरामी भएर २०६७ सालमा संसारबाट बिदा भइन् । उनको बहान साइकल हो । उनी प्रायः साइकलमै भेटिन्छन् । प्रकृति संरक्षणमा उनी दिनरात नभनी खटिरहन्छन् । तर, उनी आफ्नो कामप्रति अझै सन्तुष्ट छैनन् । ‘जसरी काम गर्नुपर्ने थियो, त्यसरी काम गर्न सकिएन,’ उनी भन्छन्, ‘कहिले बजेट हुँदैन, कहिले टिम मिल्दैन ।’
शंकर लगातार तेस्रोपटक पटिहानी मध्यवर्ती उपभोक्ता समितिका अध्यक्ष भए । पहिलो कार्यकालमा बजेट नै नआएपछि निकुञ्जमा आन्दोलन गर्न गए । दोस्रो कार्यकालदेखि केही बजेट आउन थाल्यो । भन्छन्, ‘अहिले बजेट त आयो तर कोभिडले कामै गर्न सकिएन ।’ उनले संरक्षणसँगै स्थानीयको आयआर्जनको लागि विभिन्न काम पनि गरेका छन् । मानव र जनावरको द्वन्द्व न्यूनीकरण गर्न वाल निर्माण भएका छन् । सामुदायिक वनलाई आकर्षक र पर्यटकीय स्थल बनाएका छन् ।
