- नेतन्याहुको गठबन्धनले बहुमत हासिल गर्न नसक्ने अवस्था आएमा नयाँ सरकारले पनि उनकै नीतिलाई निरन्तरता दिने देखिन्छ
इजरायलका प्रधानमन्त्री बेन्जामिन नेतन्याहुले अक्टोबर २७ मा हुने संसदीय निर्वाचनको प्रचार भिडियोमा यस्तै ‘ट्रोजन हर्स’(छलपूर्ण रणनीतिको प्रतीक मानिने काठको घोडा)लाई समावेश गरेका छन् । विज्ञापनमा जनमत सर्वेक्षणमा अग्रस्थानमा रहेका पूर्वजनरल गादी आइजेनकोटले (जसलाई एआईको प्रयोग गरी देखाइएको छ) सो घोडाको सवारी गरिरहेको देखाइएको छ । घोडाभित्र आइजेनकोटसँगै विपक्षी दलका अन्य दुई नेता–मन्सुर अब्बास र याइर गोलान पनि लुकेर बसेका छन् ।
नेतन्याहुको सन्देश स्पष्ट छ, आइजेनकोटले अब्बासको नेतृत्वमा रहेको अरब–इजरायली ‘राअम’ पार्टी र गोलानको ‘जियोनिस्ट–लेफ्ट डेमोक्य्राट्स’सँग गोप्य रूपमा गठबन्धन गरेर मात्र जित हासिल गर्न सक्छन्, जुन एक हिसाबले सही पनि हो । ‘द इकोनोमिस्ट’ले गरेको जनमत सर्वेक्षण ट्र्याकरमा आइजेनकोटको मध्य–दक्षिणपन्थी पार्टी ‘यासार’ले नेतन्याहुको लिकुड पार्टीलाई उछिन्ने देखाएको छ । तर, यदि उनले सत्ता गठबन्धन बनाउने हो भने उनले विभिन्न पृष्ठभूमिका साझेदारलाई आफ्नो पक्षमा ल्याउनुपर्ने हुन्छ र नेतन्याहुले पनि त्यस्तै गर्नुपर्ने हुन्छ ।
परम्परागत रूपमा लिकुडको निर्वाचन क्षेत्र मानिने मध्य–दक्षिणपन्थी मतदातामाझ आइसेनकोटको बढ्दो लोकप्रियताले नेतन्याहुको पार्टीलाई अस्थिर बनाइरहेको छ । यसले उनका सम्भावित साझेदारमा यसको ध्यान केन्द्रित गरेको बताउँछ । तिनीहरू संघद्वारा उनलाई कलंकित गर्न खोजिरहेका छन् । इजरायलको जनसंख्याको २० प्रतिशतभन्दा बढी प्रतिनिधित्व गर्ने अरब दललाई कलंकित गर्नु नेतन्याहुको पुरानो रणनीति हो, जसले बारम्बार तिनीहरूलाई ‘आतंकवादी समर्थक’ भनेर लेबल लगाएका छन् र राअमलाई मुस्लिम ब्रदरहुडको एक शाखा भएको आरोप लगाएका छन् (यद्यपि उनी आफैँ हतास हुँदा मन्सुरको समर्थन प्राप्त गर्ने प्रयास गर्नुभन्दा माथि छैनन्) ।
यहुदी तथा जायोनिस्ट पार्टीप्रति पनि उस्तै व्यवहार गर्ने उनका प्रयासले एउटा नयाँ परिदृश्य सिर्जना गरेका छन् । अर्का पूर्वजनरल गोलानले कहिलेकाहीँ आफ्ना दक्षिणपन्थी विरोधीलाई आफूविरुद्ध प्रयोग गर्न सकिने मसला (वा आलोचनाको आधार) समेत दिएका छन् ।
एक दशकअघि इजरायली रक्षा बल (आइडिएफ) को उपप्रमुख रहँदा उनले इजरायलमा भइरहेका घटनाक्रमलाई ‘होलोकास्ट’ (यहुदी नरसंहार) अघि युरोपमा देखिएका ‘भयावह प्रक्रिया’सँग तुलना गरेका थिए । हालै गाजा युद्धका वेला उनले भनेका थिए, ‘एउटा विवेकशील राज्यले सर्वसाधारणविरुद्ध युद्ध गर्दैन, रहरले शिशुहरूको हत्या गर्दैन र कुनै जनसमूहलाई धपाउने जस्ता उद्देश्य पनि राख्दैन ।’
गोलानका विरोधीहरूले अहिले यी भनाइलाई प्रयोग गर्दै उनको पार्टीलाई अतिवादी र ‘गैरजायोनिस्ट’का रूपमा चित्रण गरिरहेका छन्, जसका कारण उक्त पार्टी सरकारमा जान अयोग्य रहेको उनीहरूको दाबी छ । हालसम्म यी प्रयासको खासै प्रभाव परेको देखिँदैन । जनमत सर्वेक्षण नेतन्याहुको पक्षमा देखिएका छैनन् भने प्रमुख विपक्षी दलका अन्य कुनै पनि नेताले आफ्नो गठबन्धनमा ‘डेमोक्य्राट्स’ (गोलानको पार्टी) लाई समावेश गर्ने सम्भावनालाई पूर्ण रूपमा अस्वीकार गरेका छैनन् ।
तर, आगामी सरकारमा कुनै अरब पार्टीलाई समावेश गर्ने विषयमा भने लिकुड पार्टीले विपक्षी खेमामा विभाजन ल्याउन सफलता पाएको छ । यस्तो कदमको खुला समर्थन गर्ने व्यक्ति गोलान मात्र हुन् । आगामी गठबन्धनका लागि उनका सम्भावित साझेदारमध्ये सबैजसो या त अरब पार्टीसँग सहकार्य गर्ने कुराको कडा विरोध गर्छन् वा यस विषयमा स्पष्ट जवाफ दिन पन्छिन्छन् । सार्वजनिक रूपमा आइजेनकोटले भनेका छन् कि उनी त्यस्तो जुनसुकै पार्टीसँग मिलेर सरकार चलाउन तयार छन्, जसले उनले अघि सारेका अस्पष्ट सिद्धान्त (जस्तै– इजरायलको स्वतन्त्रता घोषणापत्रका मूल्य–मान्यता) स्वीकार गर्छ । यद्यपि, इजरायलका अरब प्रतिनिधिलाई सरकारमा समावेश गर्नुभन्दा उनी अल्पमतको सरकारको नेतृत्व गर्न बढी रुचाउँछन्, चाहे त्यो सरकार जतिसुकै अस्थिर किन नहोस् ।
नेतन्याहु अर्को एउटा पक्षमा पनि सफल हुँदै छन् । अधिकांश जनमत सर्वेक्षणका अनुसार उनको अति–दक्षिणपन्थी र धार्मिक दलको गठबन्धनले बहुमत हासिल गर्न नसक्ने देखिए पनि आफ्ना प्रतिद्वन्द्वीले सरकार गठन गर्ने प्रयास गर्दा अपनाउनुपर्ने सर्त भने उनले नै तय गरिरहेका छन् ।
उनको चुनावी अभियानले आइजेनकोटलाई क्रमशः अझ कठोर राष्ट्रवादी अडानतर्फ धकेलिरहेको छ, हालै मात्र उनले सरकार गठन गरेको खण्डमा प्यालेस्टिनी राज्य स्वीकार गर्ने सम्भावनालाई स्पष्ट रूपमा अस्वीकार गरे । अहिलेको अवस्थालाई हेर्दा उनले सायद एउटा अस्थिर र अल्पकालीन सरकारभन्दा राम्रो सरकार गठन गर्न सक्दैनन् होला । साथै, उनका चुनावी भनाइलाई आधार मान्दा यस्तो सरकार पनि निवर्तमान सरकारकै जस्ता नीति अपनाउन बाध्य हुने देखिन्छ ।
इजरायलका सबैभन्दा चतुर राजनीतिज्ञमध्ये एक मानिने अब्बास सत्ताधारी गठबन्धनमा सामेल हुने एक मात्र अरब–इजरायली नेता हुन् । सन् २०२१ मा उनले दक्षिणपन्थी राजनीतिज्ञ नफ्ताली बेनेटको नेतृत्वमा रहेको सरकारलाई समर्थन गरेका थिए । बेनेट यस वर्ष पनि चुनावी मैदानमा छन् ।
अब्बासले अन्य अरब–इजरायली दललाई दोष दिँदै भनेका छन् कि उनीहरूले सरकारमा सहभागी भएर अर्थपूर्ण परिवर्तन ल्याउन आवश्यक सम्झौता गर्न अस्वीकार गरे । पुनः सत्ताधारी गठबन्धनको हिस्सा बन्ने आफ्नो सम्भावना बढाउन उनले एउटा रोचक चाल अपनाएका छन् ।
यस वर्ष राअमले आफ्नो पहिलो यहुदी उम्मेदवारलाई चुनावमा उतार्नेछ । रुढिवादी इस्लामवादीको वर्चस्व रहेको पार्टीका लागि योभ सेगालोविट्ज एक असम्भव छनोट हो । धर्मनिरपेक्ष मध्यमार्गी सेगालोविट्जको मुख्य आकर्षण भनेको एक बकवास प्रहरी अनुसन्धानकर्ताको रूपमा उनको पूर्वकरियर हो ।
अब्बासको प्राथमिकतामध्ये एक भनेको हाल अतिराष्ट्रवादी यहुदी पावर पार्टीका नेता इटामार बेन–ग्भिरको मन्त्रित्वमा रहेको प्रहरीलाई इजरायली अरबलाई पीडित गर्ने गिरोह हिंसाको रक्तपातपूर्ण लहरलाई गम्भीरतापूर्वक लिनु हो । तर, उनी राअमलाई सम्भावित गठबन्धन साझेदार बन्न सक्ने यहुदी दलका लागि अझ स्वीकार्य बनाउन पनि चाहन्छन् । यसमा सेगालोभिचले सहयोग गर्न सक्छन् ।
नेतन्याहुजस्तै अब्बास पनि केवल मत जित्ने प्रयासमा मात्र छैनन्, बरु चुनावपछिको गठबन्धन निर्माणको आधार वा स्वरूप नै परिवर्तन गर्न चाहन्छन् । उनी ‘ट्रोजन हर्स’भित्रको लुकेको यात्रु बनेर निष्क्रिय रहन तयार छैनन्, बरु त्यसको सारथी बन्न चाहन्छन् ।
द इकोनोमिस्टबाट
