पहिरोले सडक पुरेपछि १० दिनदेखि तातोपानी नाका बन्द

नेपाल–चीनको प्रमुख नाका तातोपानी पछिल्लो १० दिनदेखि पूर्ण रूपमा अवरुद्ध छ । १ साउनमा कोदारी क्षेत्रमा आएको इको पहिरो भासिएपछि दुई देशबिचको सडक सञ्जाल रोकिएको हो । सडक अवरुद्ध भएपछि तातोपानी नाकामार्फत हुने आयात–निर्यात ठप्प भएको छ ।

१ साउनको सामान्य बर्सातले नै इको पहिरो भासिएको थियो । ३ साउनबाट नियमित बर्सात हुन थालेपछि त बाह्रबिसे–लिपिङको २६ किलोमिटर सडकखण्ड जताततै भासिने तथा भत्कने हुन थाल्यो । जसले गर्दा १० साउनसम्म आइपुग्दा तातोपानी नाका पुग्ने सडक दर्जनभन्दा बढी ठाउँमा अवरुद्ध भएको छ । 

पहिरोले सडक पुरेर नाका ठप्प भएको १० दिन बित्दा पनि राज्यले थाहा नपाएको जस्तो गरेको स्थानीय व्यवसायीको गुनासो छ । जताततै सडक अवरुद्ध भएपछि भन्सार पास भएका ४० भन्दा बढी कन्टेनर पहिरोआसपास अलपत्र परेर बसेका सिन्धुपाल्चोक उद्योग वाणिज्य संघका अध्यक्ष बुद्धराज बस्नेतले जानकारी दिए । 

पहिरो पन्छाएर साध्य नलाग्ने अवस्थामा पुगेपछि सरकारका दुई मन्त्री स्थलगत निरीक्षणमा पुगेका छन् । सडक डिभिजनका महानिर्देशक डा. विजय जैसीसहित तातोपानी सीमा पुगेका पूर्वाधार विकासमन्त्री सुनील लम्साल र कानुनमन्त्री सोबिता गौतमले केहीबेर सडकको दुरावस्था हेरेर फर्किएका छन् ।

सडक अवरुद्ध खुलाउन छिटोभन्दा छिटो पहल गर्न सम्बन्धित निकायलाई उनले सोही स्थानबाट निर्देशन पनि दिए । तर, कोदारी सडक तत्काल सुचारु हुने अवस्था भने छैन । भोटेकोशी गाउँपालिका अध्यक्ष पासाङ नुर्पु शेर्पाले दिएको जानकारीअनुसार सडकलाई पहिरोले पुरेको छ । पहिरोमाथि स्थानीयको बस्ती छ । पहिरो चलाउँदा गाउँ बग्ने चिन्ता रहेको उनले बताए ।

‘सधैँ बल्झिरहने इको पहिरो भासिएर तत्काल बनाउन सकिने अवस्थामा छैन । भासिएको जमिनमाथि कोदारी थामी गाउँ छ । जहाँ ६० परिवार बस्छन् । जमिन जति–जति भासिन्छ, बस्ती उति जोखिममा पर्छ । भासिएको हिलो भोटेकोशी नदीले बगाएर लान्छ,’ उनले भने ।

त्यस्तै वडा नं ४ को चारकिलोमा केही दिनयता पहिरो बगिरहेको छ । पहिरोमाथि पन्थली गाउँ छ । त्यहीँ पनि ५० घर छन् । धमाधम पहिरो गइरहेकाले ठुला मेसिन प्रयोग गरेर पहिरो पन्छाउन स्थानीय सहमत नभएका अध्यक्ष शेर्पाले बताए । उनले भने, ‘ठुला मेसिनको थर्कावटले गाउँ बग्ने जोखिम छ । तलबाट उठाएर सडक बनाउने ठाउँ छैन । बाह्रबिसेबाट तातोपानी पुग्दासम्म दर्जनभन्दा बढी पहिरोको अवरोध छिचोल्नुपर्छ । तर, चारकिलो र इको पहिरो छिचोल्ने सम्भावना छैन ।’ सडक डिभिजन कार्यालय चरिकोटले खटाएका मेसिन र कर्मचारीले काम गरेर सडक बन्ने सम्भावना नरहेको उनले प्रस्ट्याए ।

यही विषयमा आइतबार मन्त्रीद्वय लम्साल, गौतम, सडक विभाग, भन्सार, अध्यागमन, सिन्धुपाल्चोक प्रशासन र सुरक्षा अंग सम्मिलित मिटिङ तातोपानी भन्सारमा सम्पन्न भएको छ । तर, सडक सुचारु गर्न के गर्ने भन्ने विषयमा ठोस प्रगति भएन । स्थानीयले सडक उत्खनन गर्न नदिने भनेपछि मन्त्रीको टोली उसै फर्केको छ । सडक ठप्प हुँदा सामान बोकेका धेरै कन्टेनर पहिरोको जोखिमबिच बिचबाटोमा अलपत्र परेका छन् । 

सडक डिभिजनका महानिर्देशक डा. विजय जैसीले बर्खाको समयमा सडकका विभिन्न स्थानमा ठुला–ठुला पहिरो गएका कारण तत्काल स्थायी समाधान गर्न नसकिने बताए । बर्खा कम हुँदै गएपछि घाम लाग्न सुरु गरेपछि स्काभेटर प्रयोग गरेर अस्थायी रूपमा सडक खुलाउन सकिने उनको भनाइ छ । उनले भने, ‘इको पहिरोको व्यवस्थापन चिनियाँ पक्षले गर्ने हो । अहिले त्योभन्दा पनि ठुलो पहिरो चारकिलो भन्ने ठाउँमा गएको छ । पहिरोमाथि ५० भन्दा बढी घर भएको ठुलो गाउँ छ । सडकमा ठुलो उपकरण प्रयोग गर्दा गाउँ बग्ने डरले स्थानीय गाउँलेले स्काभेटरहरू प्रयोग गर्न पनि दिएका छैनन् । सोही कारण सडकको विषयमा अहिले केही भन्न सकिँदैन ।’ 

सिन्धुपाल्चोक उद्योग वाणिज्य संघका अध्यक्ष बुद्धराज बस्नेतले दिएको जानकारीअनुसार भन्सार पास भएका ४० कन्टेनर पहिरोआसपास अलपत्र परेका छन् । फलफूल बोकेका पाँच कन्टेनर सीमा क्षेत्रमा रोकिएका छन् । रेडिमेड सामान बोकेका एक सय ५० कन्टेनर सीमानजिक चिनियाँ क्षेत्रमा छन् । झन्डै दुई सय विद्युतीय गाडी भन्सार यार्डमा थन्किएका छन् । सिन्धुलीमा निर्माणाधीन एक उद्योगका लागि ल्याइएका पाँच गाडी उपकरण पनि सीमामा रोकिएका छन् ।

१० दिनदेखि नाका ठप्प हुँदा सरकारले चासो नदेखाएको भन्दै बस्नेतले प्रेस विज्ञप्ति जारी गरेर व्यापारी वर्ग हतोत्साही भएको र यसको प्रत्यक्ष मार उपभोक्ताले व्यहोर्नुपर्ने उल्लेख गरेका छन् । बाटो बन्द हुँदा सीमा पास भएका कन्टेनर भन्सार आइपुगेका छैनन् । खासामा रहेका कन्टेनर रसुवा नाकातर्फ केरुङमा स्थान्तरण हुन लागेको सुन्नमा आएको तातोपानी भन्सार कार्यालयका भन्सार अधिकृत रमेशबहादुर शाहले बताए । जसले गर्दा एकातर्फ व्यापार लागत बढ्नेछ तथा तातोपानीको भन्सार राजस्वको लक्ष्यमा असर पर्ने उनले बताए ।

स्थानीयको अवरोधले तत्काल सडकको विषयमा केही भन्न सकिन्न
 डा. विजय जैसी, महानिर्देशक,सडक डिभिजन कार्यालय
बर्खाको समयमा सडकका विभिन्न स्थानमा ठुला–ठुला पहिरो गएका कारण तत्काल स्थायी समाधान गर्न सकिने अवस्था छैन । बर्खा कम हुँदै गएपछि घाम लाग्न सुरु गरेपछि एक्स्काभेटर प्रयोग गरेर अस्थायी रूपमा सडक खुलाउन सकिन्छ । इको पहिरोको व्यवस्थापन चिनियाँ पक्षले गर्ने हो । अहिले त्योभन्दा पनि ठुलो पहिरो चारकिलो भन्ने ठाउँमा गएको छ । पहिरोमाथि ५० भन्दा बढी घर भएको ठुलो गाउँ छ । सडकमा ठुलो उपकरण प्रयोग गर्दा गाउँ बग्ने डरले स्थानीय गाउँलेले एक्स्काभेटरहरू प्रयोग गर्न पनि दिएका छैनन् । सोही कारण सडकको विषयमा अहिले केही भन्न सकिँदैन । 

अहिले पहिरो छिचोल्ने सम्भावना छैन 
 पासाङ नुर्पु शेर्पा, अध्यक्ष, भोटेकोशी गाउँपालिका
इको पहिरो भासिएर तत्काल बनाउन सकिने अवस्था छैन । भासिएको जमिनमाथि कोदारी थामी गाउँ छ । जहाँ ६० परिवार बस्छन् । जमिन जति–जति भासिन्छ, बस्ती उति जोखिममा पर्छ । भासिएको हिलो भोटेकोशी नदीले बगाएर लान्छ । चारकिलोको पहिरोमाथि पनि पन्थली गाउँ छ । त्यहीँ ५० भन्दा बढी घर छन् । ठुला मेसिनको थर्कावटले गाउँ बग्ने जोखिम छ । तलबाट उठाएर सडक बनाउने ठाउँ छैन । बाह्रबिसेबाट तातोपानी पुग्दासम्म दर्जनभन्दा बढी पहिरोको अवरोध छिचोल्नुपर्छ । अहिले चारकिलो र इको पहिरो छिचोल्ने सम्भावना छैन । सडक डिभिजन कार्यालय चरिकोटले खटाएका मेसिन र कर्मचारीले काम गरेर सडक बन्ने सम्भावना छैन ।