१७औँ वार्षिकोत्सव विशेषांकफ्रन्ट पेजमुख्य समाचारसमाचारदृष्टिकोणअर्थअन्तर्वार्ताखेलकुदविश्वफिचरप्रदेशपालिका अपडेट
  • वि.सं २o८o मङ्सिर ८ शुक्रबार
  • Tuesday, 25 June, 2024
२o८o मङ्सिर ८ शुक्रबार o६:२७:oo
Read Time : > 4 मिनेट
ad
ad
ad
ad
फ्रन्ट पेज प्रिन्ट संस्करण

चालू वर्षको तीन महिनामै बाहिरियो दुई अर्ब ६८ करोड रुपैयाँ रेमिट्यान्स

नेपालमा ७७ देशका २० हजार १०८ कामदार

Read Time : > 4 मिनेट
नयाँ पत्रिका
२o८o मङ्सिर ८ शुक्रबार o६:२७:oo

नेपालमा श्रम स्वीकृत लिएर काम गरिरहेका करिब २० हजार विदेशी कामदार छन्, उनीहरूले कमाएको ७५ प्रतिशत रकम आफ्नो देशमा पठाउन पाउँछन् । यसबाहेक अनौपचारिक माध्यमबाट वार्षिक करिब तीन अर्ब अमेरिकी डलर रेमिट्यान्स नेपालबाट भारत जाने गरेको छ ।

चालू आर्थिक वर्ष ०८०/८१ को पहिलो तीन महिनामा नेपालबाट बाहिरिने रेमिट्यान्स (विप्रेषण उत्प्रवाह) ६२.३४ प्रतिशतले बढेको छ । गत आवको साउन, भदौ र असोजमा एक अर्ब ६५ करोड नौ लाख रुपैयाँ रेमिट्यान्स बाहिरिएको थियो । चालू आवको पहिलो तीन महिनामै यो रकम एक अर्ब दुई करोड ९२ लाखले बढेको छ, अर्थात् दुई अर्ब ६८ करोड एक लाख रुपैयाँ रेमिट्यान्स बाहिरिएको छ । 

राष्ट्र बैंकको तथ्यांकअनुसार ०७४/७५ देखि चालू आवको असोजसम्ममा ४१ अर्ब १६ करोड ७८ लाख रुपैयाँ रेमिट्यान्स बाहिरिएको छ । गत आव ०८९/८० मा नेपालबाट ६ अर्ब ६१ करोड २८ लाख रुपैयाँ बाहिरिएको थियो । यद्यपि, अघिल्लो आवको तुलनामा यो रकम कम हो । ०७८/७९ मा सात अर्ब ६७ करोड ९१ लाख रेमिट्यान्स बाहिरिएको थियो । 

पछिल्लो समय देखिएको आर्थिक शिथिलतालगायतका कारण गत आवमा नेपालबाट बाहिरिने रेमिट्यान्स घटेको थियो । तर, चालू आवमा त्यो उच्च दरमा बढ्न थालेको राष्ट्र बैंकको तथ्यांकले देखाएको छ । 

नेपालमा ७७ देशका २० हजारभन्दा बढी विदेशी कामदार छन् । यहाँ काम गरेर उनीहरूले वार्षिक अर्बाैँ रुपैयाँ रेमिट्यान्स आफ्नो देश पठाउँछन् । 

नेपाल सरकारको वर्क पर्मिट (श्रम स्वीकृत) लिएर नेपालमा काम गर्न आउने विदेशी कामदारले यो रेमिट्यान्स आफ्नो देश पठाएका हुन् । नेपालमा काम गर्न आउने विदेशी कामदारले आफूले कमाएको ७५ प्रतिशत रकम आफ्नो देशमा पठाउन पाउँछन् । कमाएको २५ प्रतिशत रकम उनीहरूले नेपालमै खर्च गर्नुपर्ने प्रावधान छ ।

नेपालमा सञ्चालित मल्टिनेसनल कम्पनी, जलविद्युत् आयोजना, बैंक तथा वित्तीय संस्था, बिमा कम्पनीमा विदेशी कर्मचारी पनि कार्यरत छन् । विशेषगरी विदेशी लगानीका कम्पनी, आयोजना, बैंक, बिमा कम्पनीमा विदेशी कर्मचारीको संख्या बढी छ । जलविद्युत् तथा पूर्वाधार आयोजनामा चिनियाँ प्राविधिक कामदार बढी आउने गर्छन् । उनीहरूले नेपालमा कमाउने पैसा रेमिट्यान्समार्फत आफ्नो देश पठाउने गर्छन् । 

यद्यपि, यसमा अनौपचारिक माध्यमबाट बाहिरिने रेमिट्यान्स भने समावेश छैन । नेपालमा थुप्रै भारतीय नागरिक वर्क पर्मिट नलिई अनौपचारिक क्षेत्रमा काम गर्दै आएका छन् । उनीहरूले कमाएको पैसा भने औपचारिक रूपमा लैजान पाउँदैनन् । उनीहरूले कमाएको पैसा सीमा क्षेत्रमा सटही गरेर नगद नै आफ्नो देश लैजाने गर्छन्, जुन सरकारी तथ्यांकमा समावेश हुँदैन । 

यसरी कति रकम बाहिरिन्छ भनेर सरकारले अहिलेसम्म कुनै अध्ययन गरेको छैन । यद्यपि, अमेरिकाको पिउ रिसर्च सेन्टरले सन् २०१७ मा विश्वमा रेमिट्यान्स आप्रवाहबारे अध्ययन गरेको थियो । जसका अनुसार भारतबाट वार्षिक करिब एक अर्ब अमेरिकी डलर रेमिट्यान्स नेपाल भित्रिने गर्छ । नेपालबाट भने तीन अर्ब अमेरिकी डलर रेमिट्यान्स भारत जाने अध्ययन प्रतिवेदनमा उल्लेख छ । अर्थात्, भारतबाट नेपाल भित्रिनेभन्दा बाहिरिने रेमिट्यान्स तेब्बर बढी छ । 

भारतमा अधिकांश नेपाली अनौचारिक रूपमा काम गर्न गएका हुन्छन्, उनीहरूले पनि आफूले कमाएको पैसा नेपालमा नगद नै पठाउने तथा नगद नै बोकेर आउने गर्छन् । 

उच्च प्राविधिक, विशेष सीप/क्षमता भएका व्यक्तिबाट रेमिट्यान्स बाहिरिनु स्वाभाविक भए पनि नेपालमै उपलब्ध हुने श्रम सेवामा रेमिट्यान्स बाहिरनु स्वाभाविक नमानिने अर्थविद्हरू बताउँछन् । रेमिट्यान्स बाहिरिनेभन्दा पनि के–कस्तो श्रम सेवामा रेमिट्यान्स बाहिरिन्छ भन्ने विषय महत्वपूर्ण हुने अर्थविद् डा. चन्द्रमणि अधिकारीले बताए । 

‘नेपालमा हुँदै नभएको श्रमशक्ति त बाहिरबाट पनि ल्याउनुपर्छ नै । तर, नेपालमै उपलब्ध हुने सामान्य मजदुरसमेत बाहिरबाट ल्याइरहेका छौँ, यस्तो प्रवृत्तिमा रेमिट्यान्स बाहिरिन्छ भने त्यसलाई स्वाभाविक मान्नुहुँदैन,’ उनले भने, ‘नेपाली मजदुर पनि विदेशमा गएर रेमिट्यान्स पठाएका छन् । त्यसबापत नेपाल भित्रिने कुल रेमिट्यान्स धेरै भए पनि प्रतिव्यक्ति रेमिट्यान्स भने कम छ । तर, नेपालमा कम सीप भएका मान्छे आएर प्रतिव्यक्ति रूपमै धेरै रेमिट्यान्स लगिरहेका छन् ।’ नेपालबाट बाहिरिने कुल रेमिट्यान्स बढी नभए पनि प्रतिव्यक्ति रूपमा भने बढी भएको उनको भनाइ छ ।

सकेसम्म स्वदेशी श्रमिककै सीप र क्षमताको विकास गर्नुपर्ने र जथाभावी विदेशी कामदार ल्याउने कार्यलाई निरुत्साहित गर्नुपर्ने डा. अधिकारीको भनाइ छ । समग्रमा गुणस्तरीय रेमिट्यान्स भित्र्याउने र पठाउने मामिलामा जोड दिनुपर्ने उनले बताए । 

नेपालमा सीपयुक्त श्रमशक्तिको अभावका कारण रेमिट्यान्स बाहिरिने अवस्था आएको अर्थविद् डा. पुष्कर बज्राचार्यले बताए । नेपाली श्रमिकले नयाँ सीपहरू अवलम्बन गर्न नसक्दा पनि यस्तो अवस्था आएको उनको भनाइ छ । 

‘यसै पनि नेपाली श्रमिकमा नेपालमा धेरै तलब पाइँदैन भन्ने बुझाइ छ । त्यसैले उनीहरू वैदेशिक रोजगारीमा गएका छन् । त्यसमाथि हामीकहाँ पर्याप्त सीपयुक्त जनशक्ति पनि छैनन् । नयाँ सीप सिक्ने प्रवृत्ति पनि छैन । त्यसले विदेशी श्रमशक्ति ल्याउनुपरेको छ, त्यसमार्फत नै रेमिट्यान्स बाहिरिने क्रम बढ्दै छ,’ बज्राचार्यले भने, ‘विशेष अवस्थामा रेमिट्यान्स बाहिरिए पनि जथाभावी बाहिरिनुहुँदैन । त्यसलाई नियन्त्रण गर्न नेपाली कामदारहरूको सीप क्षमताको विकास गर्नुपर्छ । साथै, नयाँ सीप सिकाउनका लागि सरकारले प्रभावकारी तालिमको कार्यक्रम आयोजना गरिराख्नुपर्छ ।’

नेपाल राष्ट्र बैंकका कार्यकारी निर्देशक डा. गुणाकर भट्टले रेमिट्यान्स बाहिरिनु स्वाभाविक भएको बताए । ‘नेपालमा सबैखाले, सबै सीप भएको श्रमशक्ति पाइँदैनन् । विदेशबाट पनि आवश्यक श्रमशक्ति ल्याउनुपर्ने बाध्यता हुन्छ । एयरलाइन्स, बैंक तथा वित्तीय संस्था, बिमा, जलविद्युत्जस्ता क्षेत्रमा विदेश सीप र क्षमता भएका कामदारहरू छन्,’ उनले भने, ‘त्यसैले रेमिट्यान्स बाहिरिनु स्वाभाविक नै हो । 

समीक्षा अवधिमा ३० प्रतिशतले बढ्यो भित्रिने रेमिट्यान्स
समीक्षा अवधिमा नेपालमा भित्रिने रेमिट्यान्स भने ३० प्रतिशतले बढेको छ । गत आवको पहिलो तीन महिनामा दुई खर्ब ८१ अर्ब पाँच करोड रेमिट्यान्स भित्रिएको थियो । चालू आवको साउन, भदौ र असोजमा तीन खर्ब ६५ अर्ब ३४ करोड रुपैयाँ रेमिट्यान्स आइसकेको छ । विशेषगरी वैदेशिक रोजगारमा जाने नेपालीको संख्या बढ्दा रेमिट्यान्स आप्रवाह बढेको छ । वैदेशिक रोजगारीमा गएका नेपालीले वार्षिक १२ खर्ब हाराहारीमा रेमिट्यान्स नेपाल पठाउँछन्, जुन बढ्दो क्रममै छ । 

नेपालमा ७७ देशका २० हजार १०८ कामदार
नेपालमा अहिले ७७ भन्दा बढी देशका कामदार छन् । चीनबाट सबैभन्दा धेरै कामदार आउने गर्छन् । त्यस्तै, बेलायत, अमेरिका, जापान, अस्ट्रेलिया, कोरियालगायतका विकसित मुलुकबाट पनि नेपालमा काम गर्न आउने कामदारको संख्या धेरै छ ।

श्रम विभागको तथ्यांकअनुसार हाल नेपालमा २० हजार १०८ जना गैरनेपालीलाई श्रम स्वीकृति दिइएको छ । त्यसमा १७ हजार ६७४ पुरुष र दुई हजार ४३४ महिला कामदार छन् । सरकारले दिने वर्क पर्मिटको म्याद एक वर्षको हुन्छ । यीमध्ये कतिपय कामदार स्वदेश फर्किसकेका छन् । साथै, नयाँ कामदार थपिने पनि गर्छन् । 

विशेषगरी जलविद्युत्लगायतका आयोजनाको निर्माण कार्यमा विदेशबाट प्राविधिक कामदार ल्याउने गरिन्छ । विदेशी निर्माण कम्पनीले पाएको ठेक्कामा पनि विदेशी कामदार धेरै कार्यरत छन् । उदाहरणका लागि नागढुंगाको सुरुङमार्ग निर्माणमा जापानका प्राविधिकहरू कार्यरत छन् । सो आयोजनाको निर्माण गर्ने ठेक्का जापानको हाज्मा आन्दो कर्पाेरेसन नामक कम्पनीले पाएको छ । सुरुङमार्ग निर्माणमा परामर्शदाता, विज्ञ तथा प्राविधिक गरेर ३५ जना जति जापान, फिलिपिन्स र मलेसियाका कामदार छन् ।

त्यस्तै, चिनियाँ कम्पनीले ठेक्का पाएको नारायणगढ–बुटवल सडक विस्तार र मुग्लिङ–पोखरा सडक विस्तारमा चिनियाँ कामदार छन् । योबाहेक नेपाली कम्पनीले पनि विशेष सीप र क्षमता भएका विदेशी कामदार ल्याउने गर्छन् ।

यसैगरी नेपालमा सञ्चालित मल्टिनेसनल कम्पनी, विदेशी लगानीका कम्पनीहरूमा पनि विदेशी कामदार छन् । एयरलाइन्स कम्पनीहरूमा पनि विदेशी कामदार छन् । युनिलिभर नेपाल, डाबर नेपालजस्ता मल्टिनेसनल कम्पनी, स्ट्यान्डर्ड चार्टर्ड बैंक, एसबिआई बैंक, मेट लाइफ इन्स्योरेन्स, एलआइसी नेपालजस्ता विदेशी स्वामित्वका बैंक तथा वित्तीय संस्था तथा ठूला गैरसरकारी संस्थाहरूमा पनि विदेशी कर्मचारी छन् ।

नेपाली स्वामित्वकै कम्पनी, बैंक तथा वित्तीय संस्था, आयोजना, निर्माण कम्पनीहरूमा पनि विशेष सीप र क्षमता भएका कर्मचारी तथा प्राविधिक विदेशबाट ल्याउने गरिन्छ ।

 

ad
ad
ad
ad